23 Ekim 2016

Ev Kazaları ve Ev Kazalarından Korunma Yolları

Kaza; beklenilmeyen önceden plânlanmamış,aniden ortaya çıkan ve gerçekleşmesi anında önlenemeyen insan incinmesi veya mal kaybı ile sonuçlanan olaydır. Tıbben yaralanma yönü önemlidir. Dünya Sağlık Örgütü'nün tanımına göre de kaza, “insan iradesi dışında bir etki ile ortaya çıkarak, fizik ve akli zedelenmeye yol açan ani olaydır.”

Kazalar insan sağlığı için 20. yüzyılın ikinci yarısında önem kazanmaya başlamıştır. Çünkü bu yüzyıldan önce en yaygın ve en önemli sağlık sorunu bulaşıcı hastalıklardı. Bulaşıcı hastalıklar önlenebilir ve tedavi edilebilir hale gelince, diğer sağlık sorunlarıyla birlikte kazalar da ön plana çıktı.
 
Modern çağda kazalar insanların ölüm nedenleri arasında en üst sıralarda bulunmaktadır. Kazaların yarısı 15-64 yaş üretken grupta meydana gelirken, 15-25 yaş genç ölümlerinin yarısı kaza ile olmaktadır. Örneğin, ABD’nde kazalar genelde dördüncü sıradaki ölüm sebebi iken, 1-44 yaşları arasındaki ölüm nedenlerini birincisidir ve kazaya bağlı ölenlerin % 70’i erkeklerdir. Ekonomik kayıpsa yılda 150 milyar dolardan fazladır. Yine Amerika Birleşik Devletleri’ne yılda her 100 kişiden 31’i kaza ya da yaralanma geçirmekte, bu oran erkekler arasında % 40’ı bulmaktadır. Kaza ölümleri kırsal kesimde daha yüksek oranda olup, kanserlerden iki kat daha fazla can kaybına sebep olmaktadır.

Ülkemizde de yıllık kaza görülme hızı kırsal kesim için kişi başına 0,13-0,17/yıl olarak hesaplanmıştır. Bu genel olarak her 6-7 kişiden birinin her yıl kaza geçirdiğini gösterir. Ancak kazalar her yaşta aynı sıklıkta olmadığından, örneğin korunma ve tedavide riskli gruplar olan çocukların ve yaşlıların üçte biri her yıl kaza geçirmektedir. 1-4 yaş arasındaki ölümlerinin % 40'ı 5-14 yaş ölümlerinin % 50'si, 15-24 yaş ölümlerinin % 50'si kazalar sonucu gerçekleşmektedir.


Ev Kazaları ve Nedenleri

Ev kazaları tüm kazalar içinde insan sağlığına etki payı oldukça yüksek kaza türüdür. Kaza sıklığı yönünden tüm kazaların % 40’ı, kaza ölümlerinin de % 30’unun sebebi ev kazalarıdır Oldukça iyi istatistiki verilerin tutulduğu ABD’de yılda 5 milyon kişi motorlu araç kazalarından etkilenirken, 25 milyon kişi ev kazalarına maruz kalmakta, bunun sonucunda da yaklaşık 4 milyon geçici, 100.000 kalıcı sakatlık oluşmaktadır. Bu rakamlar bizde de trafik kazalarının çoğu kayıtlara geçtiğine göre, ev kazalarının boyutunu tahminde kullanılabilir.

En çok görülen ev kazaları ve bunların başlıca nedenleri şöyle sıralanabilir

Yanıklar

Ev kazalarının başında % 35-40 oranı ile yanma ve haşlanmalar gelir. Öldürücü olmayan yanıkların nedeni en çok sıcak su ile haşlanmalardır ve % 60’ı mutfak kökenlidir. Yanmalar da en riskli grup 5 yaş altındaki çocuklardır ve bu riskler kış aylarında artar. Yanma ile ev kazalarının önemli bir nedeni sigaradır. Diğer nedeler, küçük çocukların kibrit ve çakmakla oynamaları, ısınma ekipmanları, elektrikli ev aletleri, sıcak cisimlere temas, kimyasal yanık, sıcak sıvılara çocukların uzanması, geniş elbise ve eteklerin çaydanlığa takılması gibi sebeplerle olan haşlanmalar.

Düşmeler

Çocuk ve yaşlılar için en önemli ev kazalarından biri düşmelerdir ki, özellikle yaşlılar için önemli bir ölüm nedenidir. Düşme sonucu kırık, çıkık, burkulma ve en önemlisi kafa travması oluşmaktadır. Yaşlıların üçte biri her yıl düşme sonucu yaralanmaktadır. Düşme nedenlerinin bazıları, çocuklar için bebek karyolaları, yüksek sandalyeler, sabit olmayan yüksek eşyalar, merdivenler, yaşlılar için ise, kapı eşikleri, altı kaygan halılar, kaygan muşambalar, yere dökülmüş herhangi bir şeydir. Ev içindeki düşmeler daha çok banyoda, yatak odasında ve mutfakta gerçekleşirken ev dışındaki düşmeler ise daha çok basamak ve kaldırım kenarlarında gerçekleşmektedir. Yaşlılarda düşmeyi arttıran sebep görme-işitme kaybı, güçsüzlük, deforme olmuş ayaklar ve algılama zayıflığıdır. Yaşlılarda düşmeler sonucu oluşan kalça kırığı sonrasında ölüm oranı kırıkların yaşandığı ilk 6 ayda yüzde 20’lere kadar ulaşması nedeniyle oldukça tehlikelidir.

Zehirlenmeler

Oldukça ciddi kazalardır. Ev kazaları içinde sıklıkla rastlanan zehirlenme nedenleri; ilaçlar başta olmak üzere besinler, böcek ilaçları (insektisitler), tarım ilaçları, karbon monoksit, ocak gazı, çeşitli otları yemedir. Gelişen teknoloji ve imkânlarla evlere daha çok ilaç, trankilizan, çamaşır suyu, yer cilası, böcek ilacı ve belgesiz satılan tarım ilaçları girmektedir. Zehirlenmeler emekleme çağı ile 5 yaş arası çocuklarda en çok rastlanan ve ölümle sonuçlanan ev kazalarındandır. Bu yaşlarda oldukça meraklı olan çocuklar öğrenme isteğiyle buldukları her şeyi ağızlarına götürme eğilimdedir. Yaşlılarda ise, koku almanın zayıflaması ile ocak gazı, kömür zehirlenmeleri, kaza ile yüksek doz ilaç alma, ilaçların renk ve şeklini karıştırma sonucu zehirlenmeler görülebilmektedir.

Yaralanmalar

Bazı istatistiklere göre evde olan kazaların üçte biri yara, bere, çizik, kesik, sıyrık, batma tarzındaki yaralanmalardır. Sayıca çokluğuna rağmen bu tür kazalara maruz kalanların yarısı hekime başvurmaz. Oysa kırık ve çıkıklarda hekime başvurma % 85’dir

Yabancı Cisim Yutmalar

Kazalar içinde sayıca önemli bir oran tutmamakla birlikte acil müdahale gerektiren ve kolayca öldüren bir kaza şeklidir. Bebek ve küçük çocuklar için önemlidir. Özellikle 1 yaşın altındaki çocuklarda tüm ölüm nedenleri arasında 5. sırada gelmektedir. Bebeklerde kaza sonucu ölümlerin de ilk sırasındadır. Ölüm yabancı cisim yutarak hava yolunun tıkanması sonucu gerçekleşir. En çok hava yoluna yutulan şeyler toplu iğne, madeni para, fıstık, fındık, sosis, üzüm, balon, hap şeklindeki ilaçlar fasulye ve gıda çekirdekleridir.

Daha az sayıda görülen ateşli silah yaralanması, boğulma gibi bazı ev kazaları da vardır.

Ev kazalarının nedenleri arasındaki ev ve eşyanın yapım ve kullanımından doğan emniyetsiz fizik nedenler yanında, kazayı yapan kişi açısından da nedenler vardır. Bunlardan bazıları şunlardır: kişinin yaşı, cinsiyeti, alkol veya ilaç kullanımı, kronik hastalığının olması ve fizyolojik durumu. Ayrıca, özellikle çocuklarda kazanın psikolojik etkenleri vardır; isyankâr, topluma zıt, aşırı hareketli, saldırgan, annesi çalışan erkek, stresli, yaşıtlarıyla geçimsiz, zayıf disiplinli ve anne-çocuk ilişkisi bozuk olan çocuklar daha fazla kaza yapmaktadırlar.

Ev kazalarının en çok saat 07-11 arasında ve yatak odasında olduğu da dikkati çekmiştir.

Ev Kazalarından Korunma

Kazaları önleme, teknik ve sosyal yönden uzun süreli ve masraf gerektiren tedbirleri gerektirir. Ancak kazaları önlemek için yapılan harcamalar, kazalar sonrası yapılacak harcamalara kıyasla çok daha azdır. Kazalardan korunmada birinci madde, kazaların nedenlerinin, en çok tehdit altında olan kişilerin belirlenmesini sağlayarak müdahale programlarını da içeren araştırmalar ve bilgi akışının sağlanmasıdır. İkinci madde, konuların önceliğine uygun olarak, kazaların önemi, önlenebilirliği ve korunma yolları hakkında ailelerin eğitimidir. Ailelerin ve ebelerin ev kazaları konusunda yeteri derecede bilgi sahibi olmadıkları açıktır. Başta sağlık personeli, anne-baba, öğretmenler, çocuğun emniyeti için eğitilirken, koruyucu tedbirler devletin çıkaracağı yasalarla güçlendirilmelidir.

Üçüncü korunma yolu ise, teknik önlemler ve tavsiyelerdir. Bu önlemlerin bazıları evlet tarafından yerine getirilmelidir. İnşaatların bahçe düzeninin, merdiven, kapı, pencere, döşeme vb.nin kazaya meydan vermeyecek şekilde dizaynı devlet kontrolünde olduğu gibi, kullanılan eşyaların emniyet standartları devlet tarafından belirlenip, kontrol edilmelidir.

0-3 yaşındaki çocuklar yaralanma, zehirlenme ve yanıktan, 3-6 yaştakiler yaralanma ve düşmeden özellikle korunmalıdır.

Korunma tedbirlerinin bir kısmı da ailelerin yetişkin ve sorumlu fertleri tarafından alınacak tedbirlerdir. Bunlar genel olarak kaza ve zehirlenme sebebi olabilecek eşya, oyuncak ve malzemenin düzenlenmesi, koruma altında olmasının sağlanması gibi tedbirlerdir.

Ev Kazalarını Önlemede Uyulması Gereken Bazı Konular

Merdivenler aydınlık olmalı, aşırı dik olmamalı,
Düşme ve Yaralanmaları Önlemede

Balkon teras, merdiven korkulukları yeterli sıklıkta ve yükseklikte olmalı,

Merdivenler aydınlık olmalı, aşırı dik olmamalı,

Çocuklar, penceresi açık odada bırakılmamalı ve pencere kilitleri çocukların açamayacağı türden ve yetişemeyeceği yükseklikte olmalı,

Pencere kenarlarında çocukların tırmanabileceği sandalye vb. olmamalı,

Mümkünse çocukların yatakları pencereden uzak olmalı,

Asansör kapı kilitleri güvenli olmalı,

Yalnız başınayken katlanır merdiven kullanmamalı,

Kesici-delici araçlar çocuktan uzak tutulmalı,

Çocuk oyuncakları yaralayıcı tipte keskin kenarlı, sert, sivri olmamalı,

Koridorlara harekete duyarlı lambalar yerleştirilmeli,

Çocukların süt şişesi, cam bardak, porselen tabakla gezmelerine izin vermemeli,

Bebek ve küçük çocukların ulaşabileceği yerde cam, porselen eşya olmamalı,

Döşemeler, halı, paspas, muşamba kaygan olmamalı, ev içindeki kapılar eşiksiz olmalıdır.

Zehirlenmeleri Önlemede

Doğalgaz, bütangazı emniyeti sağlanmalı, oda içinde mangal yakılmamalı, iyice yanmamış sobanın duman çıkışı kapatılmamalı,

İlaçlar çocukların yetişemeyeceği yerde, mümkünse kapalı ilaç dolaplarında saklanmalı ve ilaç kutuları oyuncak olarak verilmemeli,

İlaç kutuları çocukların açamayacağı şekilde yapılmalı,

Çocuklara ilaç verilmesi gerektiğinde kesinlikle “şeker, çikolata” gibi özendirici sözcükler kullanılmamalı ve ilaca benzetilen şeker vb.nin üretimi durdurulmalı,

Ev temizliğinde kullanılan tuzruhu, çamaşır suyu gibi kimyasal maddeler asla kendi şişesi dışında su ya da gazlı içeceklerin şişelerine aktarılmamalı, çocukların ulaşamayacağı bir yerde saklanmalıdır,

Yaşlıların kullandığı ilaçlar sürekli kontrol edilmeli,

Son kullanım tarihi geçmiş ilaçlar evlerde tutulmamalı,

Karbonmonoksit zehirlenmesini önlemek için bacalar düzenli olarak temizlenmeli, yatmadan önce sobanın söndüğünden kesinlikle emin olunmalıdır.

Yanık ve Haşlanmaları Önlemede

Ev temizliğinde kullanılan tuzruhu, çamaşır suyu gibi kimyasal maddeler çocukların ulaşamayacağı bir yerde saklanmalıdır,
Elektrikli aletlerin kordonu ayağa dolanacak şekilde bırakılmamalı, elektrikli ısıtıcı kullanılıyorsa mutlaka devrilme durumunda kendini kapatan modeller tercih edilmeli,

Elektrikli ısıtıcıların önünde koruyucu olmalı,

Sobaların etrafında güvenli bir alan yanmayan malzeme ile kaplanmalı, küçük çocuk, saralı, görme özürlü kişilerin olduğu evlerde soba ve şömineler koruyuculuğu olmalı,

Benzinli soba kullanmamalı, sobalar benzinle veya çok miktarda gaz ile tutuşturulmamalı,

Yatarken ve aşırı yorgunluk sonucu dikkatsizken sigara içmemek, yaşlılar sigara içiyorsa göz-kulak olmak,

Küçük yaşlarda çocuklar oldukça meraklı olduğundan priz kapakları kullanılmalı, kaçak akım rölesi, topraklama tesisi yaptırılmalı,

Çocuklara tutuşmayan pijama-gecelik giydirilmesi düşünülebilir,

İçinde sıcak su bulunan kaplara daima dikkat edilmeli, doğalgaz ve benzeri yöntemlerle sürekli sıcak su kullanan evlerde kullanım suyu sıcaklığı 40-50 dereceyi aşmamalı,

Çocukların banyolarına önce soğuk, sonra sıcak konmalıdır,

Üzerinde örtü bulunan sehpa ve masalara çay vb. sıcak gıda kapları koymamak, Çocuklar örtüyü kolayca çekebilirler,

Aynı şekilde devrilmelerin önlenmesi için yemek pişirme esnasında tavaların sapları dışarıya değil içeriye bakmalıdır.

Yabancı Cisim Yutmaları ve Boğulmaları Engellemede

Oyuncak parçaların çapı 3 cm’den büyük olmalı ve oyuncakların eksik bir parçası olup olmadığına dikkat edilmeli,

Küçük çocuklara fındık-fıstık benzeri çerez verilmemeli,

Çocuklara gezinirken bir şey yedirilmemeli,

Küçük çaplı iğne, çivi, vida, pil, çekirdek gibi maddeler, çocuk odasında ve erişebileceği yerlerde bulundurulmamalıdır,

Telefon ya da kapı çalması gibi durumlarda dahi çocuk yalnız başına banyoda bırakılmamalı. Tahmin edemeyeceğiniz kadar düşük bir miktar bile çocuğun boğulmasına neden olabilir,

Plastik poşet gibi çocuğun kafasına geçirebileceği şeyler açıkta bırakılmamalı,

Nefes yoluna bir şey kaçan çocuğun sırtına vurulmamalı, ağzına parmak sokmamalı ve baş aşağı çevirmemelidir.

0 yorum :

Yorum Gönder

E-posta Aboneliği

Zargana'da yayınlanan son yazıların e-posta adresinize gönderilmesi için lütfen üye olun.

Copyright © 2011 Zargana , Alıntılarda kaynak vererek her şeyi çalmak serbesttir