29 Kasım 2014

Çocuklarda Tik Tedavisi

Konuya öncelikle herkesin anlaması için tikin tanımını yaparak başlayalım. Tik nedir? Tikler, kısa kesik kesik tekrarlanan, aceleyle yapılan tamamen gereksiz hareketler ya da çıkarılan anlamsız seslerdir. Bir çeşit davranış bozukluğudur.

Çocuklarda tikler çoğunlukla altı yaşlarında ya da daha ileri yaşlarda başlar. Çocuk bu hareketleri tamamen iradesi dışında istemeden yapar. Bu hareketler bazen kısa bazen daha uzun aralarla tekrarlanır. En yaygın olan tikler yüzde görülen tiklerdir; dudak bükülmesi veya büzülmesi, dudakları ısırmak, göz kırpmak, gözleri kırpıştırmak, kaşlarını çatmak, omuzları kaldırmak, saçı parmağa dolamak, boğazını temizliyormuş gibi bir ses çıkartmak, öksürmek en çok rastlanan tiklerdir. Abuk sabuk laflar söylemek, ya da bedeninde belirli yerlere dokunulduğunda beklenmedik tepkiler göstermek ise en az rastlanan tiklerdir ama en ağırı en tehlikeli olanıdır.

Genellikle tiklerin nedeni anne ve babaların anlayışsızlığıdır. Bu çocukların anne ve babaları da zaten sinirli insanlardır, çocukları da tedirgin edici ortam içinde doğal olarak onlar gibi sinirli olur.

Huzursuz olan anne, baba çocuklarından “rahat durmasını” ister. Çocuklar kendi istekleriyle tiklerini geçiremezler. Bir süre için kendilerini tutup tiklerine engel olabilirler ama tiklerini tutmaya gayret ederken tedirgin olurlar ve rahatlamak için tiklerine başvururlar böylece tik tekrarlanıp durur.

Bazen belirli hiçbir nedeni olmadan tik birden ortadan kalkar ve birkaç hafta boyunca hiç görülmez. Sonra kaybolduğu gibi yine aniden ortaya çıkar. Bazen de tikin yerini başka bir davranış bozukluğu alır, tik bir daha ortaya çıkmamak üzere yok olmuştur ama onun yerini geceleri altını ıslatma veya tırnakları yemek gibi alışkanlıklar almıştır.

Tiklerin Nedeni

Çocuklarda tikler Tiklerin nedeni yukarıda anlatıldığı gibi karşılaşılan psikolojik güçlüklerdir. Yaşanan iç gerilimlerin ya da çatışmaların istemsiz olarak dışa yansımasıdır. Bu durumun birçok nedeni olabilir: Çocuğun hayatının allak bullak oluşu, şok yaratacak bir olayla karşılaşabilmesi, sürmenaj geçirmesi, aile içindeki geçimsizlik veya huzursuzluk, anne ile babanın çok sert oluşu, yaşanılan büyük kazalar gibi.

Çok sert olan ve harfiyen uyulmasını istedikleri katı kurallar koyan aileler çocuklarını okul ödevlerinin yanında müzik, spor, bale ev işlerinde kendilerine yardımcı olmak gibi bir sürü uğraşla bunaltırlar. Bu bitip tükenmek bilmeyen sürekli bir tedirginliktir. Çocuk büyüklerinin isteklerine doğrudan doğruya karşı koyamaz, itiraz edemez, isteksizliğini, huzursuzluğunu tikleriyle belli eder.

Genellikle sinirli bir aile ortamında yaşayan sinirli çocuklar tiklidirler ve çoğunlukla anneleri veya babalan da tiklidir zaten. Başlangıçta çocuk annesini veya babasını taklit ettiği için tikli olmuş olabilir ama çocuktaki tikin nedeninin yalnızca bu olduğunu düşünmek yanlıştır. Heyecanın tikin meydana gelmesinde en önemli neden olduğunu unutmamak gerekir.

Tiklerin Anlamı

Tikleri bir sembol gibi görmekte yarar vardır. Bu tiklerle çocuğun ne anlatmak istediğini anlamaya çalışmak gerekir. Tikin anlamı içinde bulunulan duruma göre değişebilir.

Çocuğun tikinin nedeni çevresinde bulunan herkese karşı duyduğu düşmanlık olabilir. Çocuk bu duygusunu onlardan çekindiği için açıkça belirtmiyordur, hatta onlara karşı böyle bir duygu beslediğinin kendisi de farkında değildir. Çocuk böyle tiklerle çevresindekilere başkaldırmış, onlara karşı çıkmış ve rahatlamış olur. Yani tik bir nevi kendini koruma mekanizması sonucu ortaya çıkan davranış bozukluğudur.

Okula uyum sağlayamayan, okulda psikolojik problemlerle karşı karşıya kalan çocuklarda da tiklerin başladığı görülür.

Çocuklar Tiklerinden Nasıl Vazgeçirilebilir?

Tikli çocuk
Öncelikle söyleyelim: Tikli çocuğunuza “yapma” demek, yalnızca ve yalnızca tikin daha fazla ilerlemesine neden olur. Tikli bir çocukla karşıya olmak çok rahatsız edici bir durumdur ama anne ve babalar tikli çocuklarını durmadan ikaz etmemelidir. Çocuğa durmadan “yapma” derlerse çocuklarının dikkatini bu rahatsızlığına çekmiş olurlar, çocuk içinde bulunduğu huzursuz durumu fark edip kendini daha da rahatsız hisseder, rahatlamak için tike başvurur. Yani anne babalar tiki engellemek isterken aslında çocuklarını bir kısırdöngüye sokmuş olur. Keza ailesi tarafından azarlanan ya da uyarılan bir çocuk okulda tiklerini bastırmaya konsantre olacağından öğretmeninin anlattığı dersi anlamayabilir ve eğitim yaşamını son derece olumsuz etkiler.

Anne ve babalar çocuçlarının tikleri yüzünden endişe duyduklarını sözleriyle belli etmemeleri gibi hareketleriyle, davranışlarıyla da çocuğa belli etmemelidirler. Çocuğun bu durumundan utanılsa bile bu duygular hiçbir şekilde çocukla paylaşılmamalıdır. Çünkü bu durum çocukta tikleri yüzünden suçluluk duymasına, ve tikin daha da derinleşmesine neden olacaktır.

Eğer ebeveynler tiklerin yalnızca aptalca, komik, istem dışı bir hareket olmadığını, bu hareketlerin bir anlamı olduğunu, bunun bu hareketin ardında gizli olduğunu düşünürlerse, ne gibi bir psikolojik rahatsızlığın tike sebep olduğunu araştırıp bulurlarsa, tik iyileştirilebilir.

Çocuğun yakınlarına güvenebilmesi, düşüncelerini korkmadan dile getirebilmesi; anne ve babanın, akrabaların çocuğa sevgilerini belli etmelerine, ona sevgiyle yaklaşmasına, ailenin huzurlu olmasına bağlıdır.

Tiklerin tedavi edilmesinde en yardımcı olacak konulardan biri tike neden olan psikolojik sorunların kaynağını bulmaktır. Çocuk çok sıkı takip edilmelidi ama kesinlikle sıkılmamalıdır. Çocuğa biraz rahat alan bırakmak gerekir.

Çoğunlukla bir psikoterapi sonunda psikolojik rahatsızlıkların kaynağına inilip, rahatsızlığa sebep olan belirtiler ortadan kaldırılıp iyileşmesi sağlanır. Anneler babalar da aile içindeki havayı yumuşatarak anlayışlı davranarak yardımcı olabilirler. Başta da dediğimiz gibi tikin en büyük nedeni çocuğun aile içinde karşılaştığı ve aşmakta zorlandığı psikolojik ortamdır. Ebeveynler kendi aralarındaki tartışmaları mümkün olduğunca çocuktan uzak tutmalıdır.

Tiklerin sona erdirilmesinde ilaç çoğu zaman gerekmeyebilir. Ancak tikler sık sık yeniden ortaya çıkıyor, çocuğu rahatsız ederek arkadaş ilişkilerinde ve sosyal yaşamında sorunlara yol açarak özgüvenini yitirmesine neden oluyorsa ya da okul, ev, iş ve sosyal yaşamını etkiliyorsa mutlaka çocuk ve ruh sağlığı uzmanlarından destek alınmalı, psikiyatr tarafından dikkatlice seçilip uygulanacak ilaç tedavisi psikiyatrın kontrolü altında sürdürülmelidir.

0 yorum :

Yorum Gönder

E-posta Aboneliği

Zargana'da yayınlanan son yazıların e-posta adresinize gönderilmesi için lütfen üye olun.

Copyright © 2011 Zargana , Alıntılarda kaynak vererek her şeyi çalmak serbesttir