22 Ocak 2013

Wikipedia Ne Kadar Güvenilir?

Günümüzün en büyük bilgi kaynağı hiç kuşkusuz internet. İtiraf etmek gerekirse, eğitim durumumuz ya da statümüz ne olursa olsun, bir konu hakkında bilgi öğrenmek için kolayımıza geldiği için ilk başvuru kaynağımız hep internet oluyor. Basılı medya ya da ansiklopediler neredeyse tarihin tozlu sayfalarına gömülmek üzere.

Bu durum çok büyük bir dezavantajı da beraberinde getiriyor.  Internet ne kadar bilgiye ulaşma kolaylığını bizlere sağlıyorsa,  neredeyse aynı oranda bilgi çöplüğüne ya da doğru olmayan bilgiye ulaşmamızı da sağlıyor. Internet üzerindeki bilgilerin doğruluğu çoğu zaman tartışma konusu oluyor. Özellikle de birçok kişinin bilgi ekleyebildiği Wikipedia gibi devasa online ansiklopediler…

Wikipedia’nın ne derece güvensiz olduğu konusunda akla gelen ilk örnek, Oscar ödüllü Fransız besteci Maurice Jarre’ın ölümünden sonra birçok yabancı gazetede hakkında yazılanlardır bana göre. Jarre öldüğünde, Guardian, Independent, BBC Music Magazine ve Daily Mail gibi birçok büyük gazetenin internet sitesinde Jarre’a atfedilen bir söz yer alıyordu: "Öldüğümde hala kafamda çalan son bir vals olacak."

Tahmin edersiniz ki, büyük gazetelerin editörleri, hiçbir doğrulamaya bile gerek duymadan bu ilginç cümleyi doğrudan Wikipedia’dan kopyalamışlardı. Oysa bu cümle 22 yaşındaki ekonomi ve sosyoloji öğrencisi Shane Fitzgerald tarafından küreselleşmeyle ilgili yaptığı araştırma çerçevesinde, Jarre'nin öldüğünün duyurulduğu 30 Mart gecesi hemen yazıp Wikipedia'daki Jarre maddesine eklenmişti ve tamamen uydurmaydı.

Kuşkusuz Jarre’ın, küreselleşmenin ve internetin ne derece bilgi çöplüğü durumuna geldiğini anlamasına bir gün yetmişti. Uydurduğu bir cümle, neredeyse dünyanın dört bir yanındaki büyük medya şirketlerinin internet sitelerinde sanki gerçekmiş gibi aynen yayınlanmıştı.

Wikipedia’nın güvenirliğini tartışmaya açan olaylardan biri de Kennedy ailesine yakın olan John Seigenthaler'in Wikipedia'da Kennedy suikastinin tetikçisi olarak gösterilmesiydi. Wikipedia’ya göre, gerçekte USA Today gazetesi editörlerinden biri olan John Seigenthaler, suikastten sonra Sovyetler Birliği’ne kaçmış ve 1971-1984 yılları arasında burada yaşamıştı. John Seigenthaler’ın kendisi hakkında yazılanları  gördüğünde gözlerinin faltaşı gibi açıldığını tahmin etmek zor değil. Fakat düzeltme yayınlanana kadar, Wikipedia’yı başvuru kaynağı olarak kullananların gözünde suikastin bir numaralı sorumlusu kendisiydi!

Seigenthaler yine de şanslı sayılabilir. Çünkü 2006’da tam bir yıl boyunca, ünlü şarkıcı Robbie Williams’ın biyografisinde, parasız kaldığı dönemde çevresindeki hamsterları yiyerek beslendiği yazıyordu!

Wikipedia’nın Savaşı!

Wikipedia'nın güvenirliğiWikipedia’nın sanal ortamında yalnızca sanal cinayetler ya da sanal biyografiler yok, aynı zamanda hiçbir zaman olmayan sanal savaşlar da var. Tıpkı 2007 yılında Wikipedia’ya girilen Bicholim Savaşı gibi.

Bicholim Savaşı makalesine göre Portekiz ve Hindistan’daki Maratha İmparatorluğu arasında bir savaş gerçekleşmiş ve savaş sonrasında bağımsız Goa devleti doğmuştu. İşin daha ilginci, tarihte hiçbir zaman olmayan bu savaş o denli iyi uydurulmuştu ki, yalnızca iki ay sonra Wikipedia’nın “iyi makale” kategorisine dahil edilmişti. Makale tam 5 yıl boyunca yayında kaldı. Ta ki tarihten anlayan bir Wikipedia editörü tarihte hiçbir zaman böyle bir savaşın olmadığını bildirene kadar…  Makaleyi hazırlayanı yine de tebrik etmek lazım. Çünkü tarihte hiçbir zaman yaşamamış olan ama Wikipedia’ya göre Sezar suikastinin sorumlularından hayali kahraman Gaius Flavius Antoninus bu kadar uzun fark edilmeden varlığını sürdürememişti.

Wikipedia’ya ne kadar güvenirsiniz bilmem ama konu tarih olunca benim en son başvuru kaynağım her zaman Wikipedia olmayı sürdürecek. Özellikle Türkçe Wikipedia’da mutlu bir azınlık oluşturan editörlerin ahbap-çavuş ilişkisi içinde ekledikleri başvuru bağlantılarını gördükten sonra. 

0 yorum :

Yorum Gönder

E-posta Aboneliği

Zargana'da yayınlanan son yazıların e-posta adresinize gönderilmesi için lütfen üye olun.

Copyright © 2011 Zargana , Alıntılarda kaynak vererek her şeyi çalmak serbesttir